Globalna debata na temat AI w działaniach wojennych przybywa do Nairobi

Większość rozmów o sztucznej inteligencji (AI) w Afryce koncentrowała się na talentach, startupach, badaniach i infrastrukturze. Kontynent może wkrótce znaleźć się w centrum ważniejszych dyskusji – na przykład o tym, jak AI przekształci oblicze wojny. 

Debata ma ogromne znaczenie, ponieważ Afryka pozostaje jednym z najbardziej dotkniętych konfliktami regionów świata. W 2025 roku kontynent odpowiadał za ponad 40% światowych konfliktów zbrojnych. W miarę jak AI staje się elementem systemów wojskowych – od inwigilacji i namierzania celów po autonomiczne drony – Afryka będzie jednym z pierwszych miejsc, które odczują konsekwencje tych technologii.

We wtorek Kenia została potwierdzona jako gospodarz Czwartego Szczytu w sprawie Odpowiedzialnej Sztucznej Inteligencji w Domenie Wojskowej (REAIM), zaplanowanego na kwiecień 2027 roku. Szczyt jest wiodącym na świecie forum poświęconym zarządzaniu wojskową AI, skupiającym rządy, urzędników ds. obronności, firmy technologiczne i naukowców w celu debaty nad militarnymi zastosowaniami tej technologii.  

„Nasza dyskusja dotyczyła tego, jak Kenia może budować praktyczne powiązania między procesem REAIM a Szczytem ds. Działań w zakresie AI, szczególnie w obszarze odpowiedzialnej AI, bezpieczeństwa, technologii podwójnego zastosowania, budowania potencjału oraz roli państw w kształtowaniu konkretnych ścieżek wdrożenia" – napisał na LinkedIn Phillip Thigo, specjalny wysłannik Kenii ds. technologii, po spotkaniu z Reto Wollenmannem, zastępcą szefa Szwajcarskiej Sekcji Kontroli Zbrojeń i Rozbrojenia.

AI na polach bitew

AI przenika do sektora obronności szybciej, niż rządy opracowują przepisy go regulujące. Ta luka w zarządzaniu dotyczy również innych sektorów, w tym finansów, opieki zdrowotnej i edukacji. Wdrażanie AI wyprzedziło tworzenie kompleksowego prawodawstwa regulującego jej stosowanie. 

Na całym świecie wojska już teraz wykorzystują AI do analizowania danych wywiadowczych, identyfikowania potencjalnych celów, koordynacji logistyki, monitorowania cyberzagrożeń i wspomagania podejmowania decyzji na polu bitwy. Autonomiczne drony stały się charakterystycznym elementem nowoczesnych konfliktów – od Ukrainy po Bliski Wschód. 

Planiści obrony coraz częściej postrzegają AI jako zdolność strategiczną na równi z satelitami, cyberbroniami i zaawansowanymi systemami rakietowymi. Afryka jest w dużej mierze nieobecna w procesie tworzenia tych technologii. Ale nie będzie nieobecna w obliczu ich konsekwencji.

Ta rzeczywistość wyjaśnia, dlaczego mianowanie Kenii na gospodarza jest czymś więcej niż kolejną międzynarodową konferencją przybyłą do Nairobi. Poprzednie szczyty REAIM były organizowane w Hadze w Holandii (2023), Seulu w Korei Południowej (2024) oraz A Coruña w Hiszpanii (2026). Po raz pierwszy kraj afrykański pomoże kształtować dyskusje wokół technologii, które mogą wpływać na globalne bezpieczeństwo przez dziesięciolecia.

Moment jest też godny uwagi, ponieważ zarządzanie wojskową AI pozostaje nieuregulowane. Nie istnieje żaden globalny traktat regulujący autonomiczną broń.

Co więcej, nie ma też powszechnie uznanych przepisów prawa definiujących rolę, jaką ludzie powinni odgrywać w wojskowych systemach AI. Nie ma również konsensusu w kwestii odpowiedzialności, gdy system autonomiczny wyrządza krzywdę ludności cywilnej.

Największe mocarstwa świata zgadzają się, że potrzebne są zabezpieczenia, ale nie zgadzają się co do tego, jak powinny wyglądać. W efekcie wojskowa AI pozostaje jedną z niewielu głównych dziedzin technologicznych, w których zasady są nadal tworzone.

Rola Afryki w wojskowej AI

Historycznie Afryka wchodziła do takich rozmów z opóźnieniem. Kontynent odegrał ograniczoną rolę w kształtowaniu zarządzania Internetem. Miał niewielki wpływ na rozwój platform mediów społecznościowych, mimo że stał się jednym z ich najszybciej rosnących rynków, według Geopoll. Często przyjmował systemy cyfrowe zaprojektowane gdzie indziej, by potem przez lata odpowiadać na ich niezamierzone konsekwencje.

Wojskowa AI stwarza okazję, by uniknąć powtórzenia tego wzorca. Kwestia ta nie dotyczy jedynie broni.

Wiele technologii omawianych na REAIM ma zastosowania podwójnego użytku. Systemy widzenia komputerowego używane do identyfikowania celów wojskowych mogą również zasilać masową inwigilację. Systemy rozpoznawania twarzy wdrożone w celach bezpieczeństwa mogą być wykorzystywane do monitorowania cywilów. Analityka predykcyjna zaprojektowana do zbierania danych wywiadowczych może wpływać na egzekwowanie prawa i zarządzanie granicami.

Oznacza to tylko tyle, że granica między wojskową a cywilną AI staje się coraz bardziej rozmyta. Dla afrykańskich rządów rodzi to odmienne pytania. Jak państwa powinny równoważyć bezpieczeństwo i prywatność? Jakie zabezpieczenia powinny istnieć wokół nadzoru zasilanego przez AI? I jak rządy powinny regulować technologie, które jednocześnie są produktami komercyjnymi i aktywami bezpieczeństwa narodowego?

Pytania te są pilne, ponieważ rządy na całym kontynencie, w tym Kenia, Uganda, Egipt i Nigeria, rozszerzają inwestycje w cyfrowe systemy tożsamości, infrastrukturę inwigilacji i cyberbezpieczeństwo.

Debata o wojskowej AI staje się zatem częścią rozmowy o władzy państwowej. Realia bezpieczeństwa Afryki mogą również nadać kontynentowi perspektywę odmienną od perspektyw wielkich mocarstw wojskowych.

Stany Zjednoczone, Chiny i Europa koncentrują się na rywalizacji państwo z państwem i geopolitycznej rywalizacji. Wiele afrykańskich rządów bardziej niepokoi terroryzm, piractwo, powstania, zorganizowana przestępczość i bezpieczeństwo granic.

Systemy AI opracowane do konwencjonalnych działań wojennych mogą nie być dostosowane do tych środowisk.

Podobnie ramy zarządzania zaprojektowane dla bogatych krajów z silnymi instytucjami mogą nie przekładać się łatwo na regiony, gdzie wiedza techniczna, zdolności regulacyjne i infrastruktura cyfrowa pozostają nierównomierne.

Znaczenie Kenii

Stwarza to okazję dla krajów afrykańskich do wpływania na ewolucję globalnego zarządzania wojskową AI. Kenia już pozycjonuje się do tej roli.

Kraj współorganizował REAIM 2024 w Seulu w Korei Południowej, zasiada w Organie Doradczym Wysokiego Szczebla Sekretarza Generalnego ONZ ds. AI, pomógł przeforsować pierwszą rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie AI i organizował regionalne konsultacje mające na celu zwiększenie afrykańskiego udziału w dyskusjach dotyczących wojskowej AI.

Wydaje się, że Kenia stara się ustanowić siebie jako pomost między zaawansowanymi gospodarkami rozwijającymi graniczne systemy AI a rynkami wschodzącymi, które ostatecznie je przyjmą.

Jednak to znaczenie rozciąga się na cały kontynent. Przez większość boomu AI rola Afryki była w dużej mierze definiowana w kategoriach włączenia. Dyskusja koncentrowała się na tym, jak kontynent może uzyskać dostęp do zasobów obliczeniowych, przyciągnąć inwestycje, rozwijać lokalne talenty i zapewnić reprezentację języków afrykańskich w systemach AI.

Wojskowa AI wprowadza inną rozmowę – o zarządzaniu, suwerenności i ostatecznie o władzy.

Kraje, które dziś wpływają na zarządzanie AI, mogą kształtować bezpieczeństwo międzynarodowe przez dziesięciolecia. Podobnie jak wczesne decyzje dotyczące zarządzania Internetem ukształtowały gospodarkę cyfrową, decyzje podjęte w ciągu najbliższych kilku lat mogą określić, jak autonomiczna broń, nadzór wspomagany przez AI i algorytmiczne podejmowanie decyzji będą regulowane globalnie.

Kraje obecne przy podejmowaniu tych decyzji będą miały przewagę. Kraje nieobecne w tej rozmowie mogą znaleźć się w sytuacji, w której żyją według zasad napisanych przez innych.

Dlatego właśnie pojawienie się REAIM 2027 w Afryce ma znaczenie. Sam szczyt nie przesądzi o przyszłości wojskowej AI. Ale sygnalizuje, że Afryka zamierza uczestniczyć w jednej z najważniejszych geopolitycznych debat ery AI, zanim wynik zostanie rozstrzygnięty.

Prawdziwa skala wymaga wyjścia poza powierzchowne integracje ku solidnej realizacji. Odcedziliśmy szum informacyjny z Moonshot 2026, optymalizując konferencję wyłącznie pod kątem wysokiej jakości połączeń między założycielami startupów, globalnymi operatorami finansowymi, liderami przedsiębiorstw i osobami przeprogramowującymi techniczne ramy Afryki.
Kup bilety Early Bird z 20% zniżką przez ograniczony czas.