SpaceX sau IPO lịch sử: Định hình lại cục diện nhóm vốn hóa lớn

Tóm tắt nhanh

• SPCX đã hạ nhiệt: Sau khi từng chạm vùng đỉnh khoảng $225–226, cổ phiếu SpaceX hiện giao dịch quanh $164, vốn hóa khoảng $2,16 nghìn tỷ USD.
• Không còn vượt Amazon/Microsoft: Amazon hiện khoảng $2,61 nghìn tỷ, Microsoft khoảng $2,74 nghìn tỷ.
• IPO vẫn là sự kiện lớn: SpaceX định giá IPO ở $135/cổ phiếu, phát hành 555,6 triệu cổ phiếu, huy động khoảng $75 tỷ.
• Chất xúc tác tiếp theo: SPCX dự kiến gia nhập Nasdaq-100 vào ngày 7/7/2026, có thể kích hoạt thêm dòng vốn thụ động.

Báo cáo thị trường cập nhật cuối tháng 6/2026 cho thấy đợt hưng phấn sau IPO của Space Exploration Technologies Corp . (NASDAQ: SPCX) đã hạ nhiệt đáng kể. Sau khi niêm yết với giá 135 USD/cổ phiếu vào ngày 12/6 và tăng mạnh lên đỉnh 225,64 USD trong tuần giao dịch đầu tiên, cổ phiếu SPCX hiện giao dịch quanh 164,19 USD, tương ứng mức tăng khoảng 22% so với giá IPO.

Diễn biến này đưa vốn hóa thị trường của SpaceX về khoảng 2,16 nghìn tỷ USD, thấp hơn Amazon (khoảng 2,61 nghìn tỷ USD) và Microsoft (khoảng 2,74 nghìn tỷ USD). Điều này đồng nghĩa SpaceX không còn duy trì vị thế vượt hai tập đoàn Big Tech như trong những phiên tăng nóng ngay sau IPO. Dù vậy, với quy mô vốn hóa trên 2 nghìn tỷ USD, SpaceX vẫn nằm trong nhóm những doanh nghiệp niêm yết có giá trị lớn nhất thế giới và tiếp tục thu hút sự quan tâm của thị trường trước sự kiện gia nhập Nasdaq-100 vào ngày 7/7/2026, một yếu tố được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thêm dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF theo chỉ số.

Mô hình tài chính và cơ cấu tăng trưởng vốn hóa của SpaceX được định hình như thế nào?

Những số liệu cốt lõi nào trong hồ sơ S-1 tạo lực đẩy cho đợt định giá này?

Dữ liệu từ bản cáo bạch IPO (S-1) (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1181412/000162828026036936/spaceexplorationtechnologi.htm) công bố bởi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) chỉ ra rằng tổng doanh thu hợp nhất năm 2025 của SpaceX đạt 18,7 tỷ USD. Do cấu trúc kế toán kiểm soát chung (common control accounting), báo cáo hợp nhất hồi tố này bao gồm kết quả hoạt động từ ba mảng độc lập được quản lý bởi Elon Musk:

• Mảng kết nối dữ liệu (Starlink): Đây là động lực tài chính chủ chốt với 11,4 tỷ USD doanh thu năm 2025 (chiếm 61% tổng doanh thu) và mang lại 4,4 tỷ USD lợi nhuận hoạt động (biên lợi nhuận ~39%). Hệ thống ghi nhận tăng trưởng thuê bao tăng vọt từ 2,3 triệu người dùng vào cuối năm 2023 lên 8,9 triệu vào cuối năm 2025 và vượt 10,3 triệu tính đến quý 1 năm 2026.
• Mảng không gian (Space Exploration): Đóng góp 4,1 tỷ USD doanh thu năm 2025 từ các hợp đồng phóng vệ tinh thương mại và chính phủ. Mảng này ghi nhận khoản lỗ hoạt động 657 triệu USD, phần lớn do chi phí nghiên cứu và phát triển hệ thống Starship tiêu tốn 3 tỷ USD. Tính đến năm 2025, SpaceX vận hành khoảng 165 vụ phóng Falcon 9, chiếm khoảng 90% thị phần phóng thương mại toàn cầu theo khối lượng.
• Mảng Trí tuệ nhân tạo (AI): Bao gồm cơ sở hạ tầng của xAI (sáp nhập vào tháng 2 năm 2026), mô hình Grok và doanh thu từ nền tảng X. Mảng này đạt 3,2 tỷ USD doanh thu năm 2025 nhưng chịu khoản lỗ hoạt động lên tới 6,4 tỷ USD do thâm dụng vốn hạ tầng nặng nề.

Bảng so sánh chéo các chỉ số tài chính cơ bản giữa SpaceX, Amazon và Microsoft (Số liệu tại thời điểm đóng cửa đến ngày 30/06/2026):

Lưu ý: Các số liệu doanh thu, free float và lợi nhuận FY2025 không thay đổi so với hồ sơ IPO; chỉ cập nhật vốn hóa thị trường theo diễn biến mới nhất.

Dữ liệu giao dịch mới nhất cho thấy đà tăng bùng nổ ngay sau IPO của SpaceX đã hạ nhiệt đáng kể. Sau khi cổ phiếu từng tăng lên vùng 225 USD trong tuần đầu niêm yết, SPCX hiện đã điều chỉnh về quanh 155–165 USD, khiến vốn hóa giảm xuống khoảng 2,1–2,2 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, giới phân tích vẫn cho rằng nguồn cung cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) rất thấp, chỉ khoảng 4,3%, tiếp tục là yếu tố khuếch đại biến động giá. Trong bối cảnh lượng cổ phiếu lưu hành hạn chế, các sự kiện như gia nhập Nasdaq-100, hoạt động của thị trường quyền chọn và dòng vốn ETF có thể khiến cổ phiếu duy trì mức biến động cao trong ngắn hạn, dù áp lực chốt lời và rủi ro từ các đợt hết hạn lock-up cũng đang gia tăng.

Tại sao một doanh nghiệp lỗ ròng vẫn được định giá trên 2 nghìn tỷ USD?

Các khoản lỗ của SpaceX bắt nguồn từ đâu và cấu trúc dòng tiền được hạch toán như thế nào?

Theo hồ sơ IPO, Starlink vẫn là nguồn tạo dòng tiền và lợi nhuận chính của SpaceX, trong khi các khoản đầu tư vào Starship và hạ tầng AI/xAI tiếp tục khiến công ty ghi nhận lỗ ròng GAAP khoảng 4,94 tỷ USD trong năm 2025 và lỗ thêm khoảng 4,28 tỷ USD trong quý I/2026. Mô hình tài chính này phản ánh chiến lược ưu tiên tăng trưởng dài hạn hơn là tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn.

Phần lớn khoản lỗ đến từ chu kỳ đầu tư vốn quy mô lớn. Trong năm 2025, SpaceX chi khoảng 20,7 tỷ USD CapEx, trong đó hơn 60% được phân bổ cho hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu phục vụ xAI, bên cạnh các khoản đầu tư liên tục cho chương trình Starship và mạng lưới Starlink. Đến thời điểm sau IPO, công ty vẫn duy trì khoản vay cầu (bridge loan) khoảng 20 tỷ USD và đang triển khai kế hoạch tái cấp vốn bằng phát hành trái phiếu nhằm kéo dài kỳ hạn nợ, thay vì phải tất toán ngay sau niêm yết như kỳ vọng ban đầu của thị trường.

Phản ứng từ các định chế chỉ số và cấu trúc kỹ thuật của đợt IPO ra sao?

Thương vụ IPO ngày 12 tháng 6 năm 2026 của SpaceX thiết lập kỷ lục khi huy động ban đầu 75 tỷ USD với mức giá gốc $135/cổ phiếu, và tăng lên 85,7 tỷ USD vào ngày 15 tháng 6 sau khi các tổ chức bảo lãnh thực hiện quyền chọn greenshoe. Việc SpaceX chỉ đưa ra thị trường tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) ở mức hạn chế 4,3% được Vanda Research và các định chế tài chính đánh giá là nguyên nhân khiến nguồn cung bị bóp nghẹt, kích hoạt đà tăng mạnh từ nhóm nhà đầu tư cá nhân khi nhu cầu đăng ký mua đạt tới 150 tỷ USD.

Một trong những chất xúc tác quan trọng tiếp theo là việc Nasdaq xác nhận đưa SpaceX vào chỉ số Nasdaq-100 từ ngày 7/7/2026 theo cơ chế xét duyệt nhanh dành cho các IPO quy mô lớn. Nhiều tổ chức ước tính sự kiện này sẽ tạo thêm hàng tỷ USD dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF và quỹ chỉ số theo dõi Nasdaq-100. Tuy nhiên, S&P Dow Jones Indices vẫn giữ nguyên quy định hiện hành, đồng nghĩa SpaceX chưa đủ điều kiện gia nhập S&P 500 do chưa đáp ứng yêu cầu về thời gian niêm yết, lợi nhuận GAAP và tỷ lệ free float tối thiểu.

Sau giai đoạn tăng nóng ngay sau IPO, nhiều tổ chức phân tích đã chuyển sang quan điểm thận trọng hơn. Mối quan tâm của thị trường hiện tập trung vào định giá cao so với doanh thu, khả năng tiếp tục đốt vốn cho AI và Starship, rủi ro từ các đợt hết hạn lock-up trong các quý tới và tiến độ cải thiện dòng tiền hoạt động. Dù vậy, các nhà đầu tư lạc quan vẫn đánh giá Starlink, Starship và hệ sinh thái AI của Elon Musk là những động lực có thể hỗ trợ tăng trưởng dài hạn nếu công ty thực hiện đúng kế hoạch.

Kết luận

Đợt IPO của SpaceX đã mở ra một trong những thương vụ niêm yết lớn nhất lịch sử, đưa doanh nghiệp trở thành thành viên mới của nhóm công ty có vốn hóa trên 2 nghìn tỷ USD. Mặc dù cổ phiếu SPCX đã điều chỉnh đáng kể sau giai đoạn tăng nóng ngay sau IPO và không còn duy trì mức vốn hóa vượt Amazon hay Microsoft, công ty vẫn là một trong những doanh nghiệp giá trị nhất trên thị trường chứng khoán toàn cầu. Nguồn cung cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) thấp, kỳ vọng tăng trưởng từ Starlink, Starship và hệ sinh thái AI/xAI, cùng sự kiện gia nhập Nasdaq-100 tiếp tục là những yếu tố thu hút dòng vốn đầu tư.

Trong thời gian tới, giới đầu tư sẽ tập trung theo dõi khả năng cải thiện dòng tiền từ Starlink, tiến độ thương mại hóa Starship, mức độ kiểm soát chi phí đầu tư cho hạ tầng AI, kế hoạch tái cấp vốn các khoản nợ và tác động của dòng vốn ETF sau khi SPCX được đưa vào Nasdaq-100. Bên cạnh đó, các đợt hết hạn lock-up, tốc độ mở rộng free float và kết quả kinh doanh trong những quý đầu tiên sau IPO sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định liệu SpaceX có thể duy trì mức định giá trên 2 nghìn tỷ USD trong dài hạn hay không.