Andy Burnham, „Król Północy" z ambicjami na fotel premiera Wielkiej Brytanii

LONDYN: Laburzystowski burmistrz Większego Manchesteru Andy Burnham wyrósł w ciągu ostatniej dekady na jednego z najbardziej rozpoznawalnych regionalnych liderów Wielkiej Brytanii i nieustającą kość niezgody dla Westminsteru.

Teraz wszystkie oczy zwrócone są na niego jako potencjalnego uzurpatora premiera Keira Starmera, a w czwartek zbliżają się historyczne wybory uzupełniające.

Głosowanie w północno-zachodnim Makerfield, w tym co tradycyjnie było bezpiecznym okręgiem Partii Pracy, zostało zarządzone, gdy urzędujący poseł Josh Simons nagle zrezygnował, otwierając przed Burnhamem potencjalną drogę powrotu do parlamentu.

Burnham, którego korzenie głęboko tkwią w tym regionie, przyznał jednak, że wybory uzupełniające w Makerfield będą „wyrównane", mówiąc, że „nie zakłada niczego" w kwestii zwycięstwa.

Jeśli wyjdzie zwycięsko z silnej rywalizacji z skrajnie prawicową partią Reform UK, oświadczył, że przyłączy się do każdej kampanii na rzecz odsunięcia Starmera — choć powstrzymał się od stwierdzenia, że sam zapoczątkuje takie wyzwanie.

Postrzegany jako reprezentant „miękkiej lewicy" partii, Burnham został posłem w 2001 roku.

Jako poseł piastował wysokie stanowiska ministerialne za rządów premierów Tony'ego Blaira i Gordona Browna.

Przegrał jednak już dwie poprzednie próby zostania liderem Partii Pracy — z Edem Milibande'em i Jeremym Corbynem.

Opuścił parlament, by wziąć udział w wyborach burmistrzowskich w 2017 roku w Większym Manchesterze w północno-zachodniej Anglii, gdzie trzy kolejne zwycięstwa wyborcze przyniosły mu przydomek „Król Północy".

Andrew Murray Burnham urodził się w 1970 roku w robotniczej rodzinie w Aintree, niedaleko Liverpoolu, i dorastał w wiosce Culcheth, niedaleko Ashton-in-Makerfield.

Mający teraz 56 lat zagorzały kibic Everton Football Club cieszył się sceną muzyczną „Madchester" lat 90.

„Byłem w to zaangażowany pod każdym względem — kapelusz wiadro, dzwony i cały ten klimat" — powiedział Daily Telegraph w 2023 roku.

Wstąpił do Partii Pracy jako nastolatek, zanim podjął studia z języka angielskiego na Uniwersytecie Cambridge, gdzie — jak mówi — często zmagał się z „syndromem oszusta" z powodu swojego robotniczego pochodzenia.

Otwarcie sprzeciwiał się Starmerowi w kwestii cięć w systemie opieki społecznej i ostrzegał przed „klimatem strachu" w partii.

W oznace wewnętrznych podziałów w Partii Pracy, w styczniu rządząca partia komitet wykonawczy zablokował Burnhamowi możliwość kandydowania w odrębnych wyborach uzupełniających, które ostatecznie wygrał kandydat Zielonych.

Burnham, który ma żonę urodzoną w Holandii i troje dzieci, powiedział Huffington Post, że jest „katolikiem z wychowania", ale „nie jest teraz szczególnie religijny".

Jego ostatnie ponowne wybory na burmistrza Manchesteru w maju 2024 roku przyniosły mu zdecydowane zwycięstwo na czele aglomeracji liczącej około 2,8 miliona mieszkańców, po zdobyciu prawie dwóch trzecich głosów.

Przez dziewięć lat swojego urzędowania forsował program skoncentrowany na transporcie publicznym, mieszkalnictwie i zdrowiu publicznym.

W 2009 roku, jako ówczesny minister kultury i sportu za rządów premiera Gordona Browna, spotkał się z falą bólu i gniewu podczas uroczystości w Liverpoolu z okazji 20. rocznicy tragedii piłkarskiej na Hillsborough.

Skłoniło go to do walki o przeprowadzenie nowego śledztwa w sprawie śmierci 97 osób w wyniku druzgocącej katastrofy na stadionie w Sheffield.

Jednak do ogólnokrajowej sławy wyskoczył podczas pandemii Covid, wchodząc publicznie w konflikt jako burmistrz Manchesteru z ówczesnym premierem Borisem Johnsonem w sprawie finansowania lockdownu dla północnej Anglii.

Impas ugruntował jego reputację jako bezkompromisowego obrońcy autonomii regionalnej.

Ma nawet wytatuowaną na ramieniu pszczołę robotnicę — od dawna symbol Manchesteru.

Spierał się również ze Starmerem w ubiegłym roku, wzywając przywódcę Wielkiej Brytanii do przedstawienia bardziej lewicowej wizji dla Partii Pracy.

Określił to mianem „manchesteryzmu" jako odpowiedź na „pułapkę wysokich nierówności i niskiego wzrostu", która — jak twierdzi — dominowała w latach 80.

„Chodzi o stworzenie nowej polityki, by wytyczić nam drogę wyjścia z tej sytuacji i rozwinąć nową gospodarkę" — napisał w The Guardian w styczniu.

W maju powiedział BBC Radio: „Myślę, że musimy przenieść to, co zrobiliśmy w Większym Manchesterze, na poziom krajowy".

Najnowsze sondaże dają Burnhamowi od pięciu do dziesięciu procent przewagi nad debiutującym kandydatem Reform UK, hydraulikiem Robertem Kenyonem.

Burnham nalegał, że chce reprezentować mieszkańców Makerfield, gdzie jest znany po prostu jako Andy, jednak prześladują go oskarżenia, że jego prawdziwym celem są klucze do Downing Street.

W swoim manifeście wyborczym z 2024 roku Burnham powiedział: „Większy Manchester to dziś zupełnie inne miejsce niż to, które opuściłem w 1991 roku, bo nie mogłem znaleźć przyzwoitej pracy.

„30 lat później wszystko wygląda zupełnie inaczej. Nasza aglomeracja idzie w górę… Jesteśmy liderami pod tak wieloma względami. A jednak wciąż zmagamy się z tym dziedzictwem nierówności."